Boerenkool zaaien is kiezen voor zekerheid en contiuïteit in de moestuin. Terwijl veel gewassen afhaken zodra de dagen korter worden, blijft boerenkool onverstoorbaar doorgroeien. Deze bladkool is gemaakt voor herfst en winter en beloont je met een oogst wanneer de rest van de tuin tot rust komt.

Boerenkool is bovendien een winterhard gewas dat goed bestand is tegen vorst. De planten profiteren zelfs van koude periodes; na de eerste vorst wordt de smaak vaak nog beter. Niet voor niets is boerenkool een vaste waarde in zowel klassieke als ecologische moestuinen.

Of je nu mikt op een herfstteelt of een winteroogst tot diep in het voorjaar, je kunt boerenkool op verschillende manieren zaaien, planten en bewaren. Met een goede start, een voedzame bodem en een doordachte oogstwijze haal je maandenlang verse bladeren van dezelfde plant.

In een ver moestuinverleden filmde ik een jaar lang hoe je kolen kunt kweken. Ik denk dat boerenkool er niet bij zit maar het opkweken van de plantjes is hetzelfde maar de timing is vaak iets later als bloemkool, broccoli of sluitkolen. Veel kijkplezier !

Boerenkool is een echte kameleon in de moestuin: er zijn verrassend veel soorten boerenkool, elk met hun eigen karakter, kleur en smaak. Wie verliefd is op boerenkool kweken, ontdekt al snel dat er meer is dan alleen de bekende groene variant voor stamppot boerenkool. Door te variëren met rassen geef je niet alleen je bord, maar ook je moestuin extra kleur en structuur.

Westlandse Herfst is misschien wel de klassieker onder de boerenkoolrassen. Deze robuuste plant met frisgroene, gekrulde bladeren is ideaal voor een late herfst- of vroege winteroogst. De stevige structuur en volle smaak maken hem perfect voor traditionele gerechten, maar ook verrassend lekker in een stoofpot of als geroosterde snack.

Voor wie boerenkool wil oogsten tot diep in de winter, is Westlandse Winter Boerenkool een aanrader. Deze winterharde soort trotseert moeiteloos vorst en blijft zelfs bij koude temperaturen doorgroeien. De bladeren worden na een paar nachten vorst zachter en zoeter, waardoor ze ideaal zijn voor een smeuïge stamppot boerenkool.

Wil je eens iets anders? Probeer dan Paarse Boerenkool. Deze soorten vallen op door hun prachtige paarse bladeren, die niet alleen een lust voor het oog zijn, maar ook boordevol antioxidanten zitten. Ze geven kleur aan salades, roerbakgerechten en zelfs boerenkoolchips. Vooral paarse boerenkool is populair bij wie graag experimenteert met nieuwe smaken en texturen.

Tot slot is er de Krullende Boerenkool, herkenbaar aan zijn sterk gekrulde bladeren. Deze soort is bijzonder geschikt voor het maken van knapperige boerenkoolchips, maar doet het ook goed in soepen en ovenschotels. Door de compacte groeiwijze kun je deze variant makkelijk combineren met andere koolsoorten of kruiden in de moestuin.

Let bij het kiezen van een ras op de beschikbare ruimte, de gewenste oogstperiode en je eigen smaakvoorkeur. Boerenkool is officieel een tweejarige plant, maar in de praktijk wordt hij meestal als eenjarige geteeld. Geef je planten voldoende ruimte (plantafstand is belangrijk voor gezonde groei), bescherm jonge planten tegen slakken en let op plagen zoals witte vlieg. Door verschillende soorten boerenkool te kweken, verleng je het oogstseizoen en geniet je van een kleurrijke, gevarieerde oogst uit eigen moestuin — zelfs als de rest van de tuin in rust is.

Boerenkool wordt meestal voorgezaaid om jonge planten een gecontroleerde start te geven. Zo vermijd je uitval door slakken en concurreer je minder met onkruid. Het is belangrijk om jonge zaailingen goed te beschermen tegen plagen zoals slakken, vogels en witte vlieg.

Na het opkomen kun je de jonge zaailingen elk hun eigen potje geven voor een betere groei en ontwikkeling.

Zaai in potjes, trays of persblokjes en stop gerust meerdere zaadjes per potje. Zodra de jonge zaailingen voldoende ontwikkeld zijn, kun je ze uitdunnen en verspenen zodat ze elk hun eigen potje krijgen. Zo selecteer je de sterkste planten en bevorder je een gezonde groei. Verspenen is niet altijd nodig, maar kan helpen om zwakke zaailingen te selecteren.

Bij het uitplanten is het belangrijk dat de planten niet te snel doorschieten. Te snelle groei in warme omstandigheden kan leiden tot slappe planten. Rustig afharden en voldoende ruimte voorzien is hier belangrijker dan snelheid.

Heb je nog nooit je eigen groenten voorgezaaid in zaaitrays of perspotjes, deel ik graag mijn blogpost waarin alles staat over voorzaaien voor de moestuin : Voorzaaien in de moestuin: zo start je sterke plantjes

Boerenkool houdt van een stabiele, voedzame bodem, maar is minder extreem gulzig dan sommige andere kolen. Een goede basisbemesting met compost volstaat meestal om de planten maandenlang te laten doorgroeien.

De bodem moet:

• organische stof bevatten

• water vasthouden zonder nat te blijven

• structuurvast zijn, zodat de planten niet omwaaien

Let ook op de pH-waarde van de bodem: boerenkool groeit het beste bij een pH tussen 6,0 en 7,0. Is de pH te laag, dan kun je kalk toevoegen om de zuurgraad te verhogen en zo de groeiomstandigheden te optimaliseren.

Te veel stikstof kan zorgen voor snelle bladgroei, maar ook voor slapper blad. Een evenwichtige bodem geeft compactere planten die beter tegen kou en wind kunnen.

Het belangrijkste voor een geslaagde teelt kun je niet zien en gebeurt onder de grond, in je bodem. Wil je weten hoe je je bodem ideaal kunt prepareren voor al je teelten, lees dan zeker deze blog :

Grondvoorbereiding en basis bemesting in je moestuin.

Het klinkt cliché, maar ook boerenkool groeit het best op een open, luchtige plek met voldoende licht. Boerenkool doet het niet alleen goed in de volle zon, maar groeit ook prima in halfschaduw. Langdurige schaduw remt echter de groei.

Water geven hoeft beperkt te blijven. In natte periodes is extra water overbodig, maar tijdens droge zomers is regelmaat belangrijker dan hoeveelheid. Stress door droogte kan later de bladkwaliteit beïnvloeden.

Voor mijn moestuinbedden werk ik met een mulch en irrigatieslangen. Je weet niet hoeveel tijd, rugklachten en water ik hiermee al uitgespaard heb. In deze blog lees je de 4 makkelijke stappen om een irrigatiesysteem aan te leggen : Zelf een irrigatiesysteem aanleggen in 4 simpele stappen.

Boerenkool past perfect in een gemengde moestuin. Als bladkool is ze vrij tolerant, maar met de juiste buren groeit ze gezonder en heb je minder last van typische koolproblemen.

Goede buren voor boerenkool zijn gewassen die het bodemleven ondersteunen of plagen helpen afleiden:

• Rode biet en snijbiet, benutten andere bodemlagen en concurreren weinig

• Selder, staat bekend om zijn afwerende werking tegen koolplagen

• Ui, ajuin en prei, maskeren de geur van kool en verwarren koolvlieg

• Aromatische kruiden zoals tijm, salie en marjolein, verhogen biodiversiteit

• Aardappel, zolang je voldoende afstand houdt en de bodem voedzaam blijft

Slechte buren zijn vooral gewassen die sterk concurreren of dezelfde plagen aantrekken:

• Tomaat, vraagt veel voeding en past beter in een ander vak

• Struikbonen, hebben een andere bodemdynamiek en combineren minder goed

• Aardbei, gevoelig voor dezelfde bodemdruk en minder geschikt in kolenvakken

Boerenkool doet het bovendien uitstekend in een vaste koolrotatie, waarbij je pas na enkele jaren opnieuw kolen op dezelfde plek zet. Dat houdt de bodem gezond en beperkt ziektedruk.

Wil je bij leren over wisselteelt, dan raad ik je volgend artikel aan : Wisselteelt in de moestuin

Boerenkool groeit traag maar gestaag. Extra voeding is meestal pas nodig wanneer de bladeren zichtbaar kleiner blijven of lichter kleuren.

Een lichte bijbemesting met een organische meststof of verdunde plantenvoeding kan volstaan. Overdrijven is zelden nodig, zeker niet bij een goed voorbereide bodem.

Met deze universele meststof in korrel en vloeibaar kom je al een heel eind.  Je kan ze bij alle kolen, kruiden en bladgewassen gebruiken :  

Boerenkool is een van de sterkste kolen in de moestuin en relatief weinig ziektegevoelig. Toch kunnen algemene koolplagen opduiken, zoals:

• koolvlieg

• rupsen van koolwitjes

Let op: rupsen leggen eitjes op de bladeren van boerenkool. Het is belangrijk om deze eitjes regelmatig te verwijderen om een plaag te voorkomen. Ook kunnen vogels jonge boerenkoolplanten aanvreten; bescherm je planten daarom met netten of dekzeilen totdat ze groter zijn. Daarnaast helpt het planten van oost indische kers in de buurt van boerenkool om plagen zoals witte vlieg te verminderen, omdat deze plant de insecten aantrekt en zo je koolgewassen beschermt zonder chemische middelen.

Preventie werkt hier beter dan bestrijding. Insectengaas, wisselteelt en een gezonde bodem beperken de druk aanzienlijk.

In deze blogpost leg ik je uit hoe je meer zelf van je groenten eet : Insectengaas ecologische gewasbescherming gebruiken in je moestuin.

Boerenkool oogst je niet in één keer, maar blad per blad. Begin onderaan en werk geleidelijk naar boven. Zo blijft de plant nieuwe bladeren aanmaken en verleng je de oogstperiode aanzienlijk. Je kunt er ook voor kiezen om de hele plant in één keer uit de grond te halen, vooral na de eerste vorst wanneer de smaak optimaal is.

Na lichte vorst wordt boerenkool vaak milder en zoeter van smaak, wat voor veel tuiniers net een extra reden is om te wachten met oogsten.

Je kunt boerenkool doorgaans tot eind februari oogsten; daarna begint de plant door te schieten en worden de bladeren vaak bitterder. Als je de planten laat doorschieten, zullen ze zaden vormen die je kunt oogsten voor het volgende seizoen.

Voor bewaring kun je bladeren kort blancheren en invriezen, of vers enkele dagen koel bewaren. Maar eigenlijk eet je boerenkool best vers in het oogstseizoen dat de herfst, heel de winter en de vroege lente is. Op een bepaald moment heb je zoveel boerenkool gegeten dat je met alle plezier overschakelt op nieuwe of bewaarde groenten uit de moestuin.

Boerenkool is verrassend veelzijdig. Je kunt boerenkool eten in stamppot, als knapperige chips, in salades, roerbakgerechten, pasta of zelfs als pesto. Jongere rauwe, fijngesneden bladeren doen het goed in salades; gestoofd of geblancheerd past boerenkool perfect in warme gerechten. Boerenkool combineert uitstekend met knoflook voor extra smaak in allerlei gerechten. 

Ook smoothies, ovenschotels en pasta’s krijgen extra diepte met verse boerenkool uit eigen tuin. Spruiten zijn een verwante groente die, net als boerenkool, vaak in winterse gerechten wordt gebruikt.

Boerenkool zaaien is investeren in de stille maanden van het jaar. Terwijl de moestuin vertraagt, blijft deze bladkool leveren — rustig, betrouwbaar en zonder veel eisen.

De kweek van boerenkool is eenvoudig en geeft veel voldoening: met weinig inspanning kun je zelf genieten van verse boerenkool uit eigen tuin. Wie eenmaal zelf boerenkool teelde, begrijpt waarom dit gewas al generaties lang een vaste plek heeft. Zet hem in je teeltplan, geef hem ruimte en oogst wanneer de rest van de tuin zwijgt.